Making a complaint Join the campaign

Nod Rheoliad (UE) Rhif 181/2011 Senedd Ewrop a'r Cyngor ynghylch hawliau teithwyr mewn cludiant bysiau a choetsis yw atal gwahaniaethu gan weithredwyr bysiau a choetsis. Bus Users yw'r corff a enwebwyd i arolygu cwynion am wasanaethau bysiau a choetsis ym Mhrydain Fawr y tu allan i Lundain (ble mae gan London TravelWatch yr un rôl)

Dan y rheoliad:

Ni all cwmnïau bysiau godi pris gwahanol arnoch yn seiliedig ar eich cenedl neu ar unrhyw anabledd y gallai fod gennych (er nad yw'r rheoliad hwn yn effeithio ar ddeiliaid tocynnau mantais bws).

Ni all cwmnïau bysiau a choetsis wrthod derbyn bwciad gan, rhoddi, neu fel arall darparu tocyn i berson, neu eu derbyn ar y cerbyd, ar sail anabledd neu symudedd cyfyngedig, oni bai ei bod yn gorfforol amhosibl i godi teithiwr anabl neu pe byddai'n groes i'r ddeddfwriaeth iechyd a diogelwch. 

Mae'n rhaid i'r holl staff sy'n delio â'r cyhoedd (er nad yw hyn yn berthnasol i yrwyr am y tro) gael eu hyfforddi mewn ymwybyddiaeth o anabledd. Mae'n rhaid i'r hyfforddiant gwmpasu:

ymwybyddiaeth o, ac ymatebion priodol i deithwyr gydag anableddau corfforol, synhwyraidd (clyw a gweledol), cudd neu ddysgu, yn cynnwys sut i wahaniaethu rhwng gwahanol alluoedd pobl y gallai eu symudedd, ymgyfeirio, neu gyfathrebu fod yn gyfyngedig,
rhwystrau a wynebir gan bobl anabl a phobl gyda symudedd cyfyngedig, yn cynnwys rhwystrau agwedd, amgylcheddol/corfforol a chyfundrefnol,
cŵn cymorth cydnabyddedig, yn cynnwys rôl ac anghenion ci cymorth,
delio â digwyddiadau annisgwyl, sgiliau rhyngbersonol a dulliau cyfathrebu gyda phobl fyddar a phobl gyda nam ar y clyw, pobl gyda nam ar y golwg, pobl gyda nam ar y lleferydd, a phobl gydag anabledd dysgu,
sut i drin cadeiriau olwyn a chymhorthion symudedd eraill yn ofalus er mwyn osgoi difrod (os oes rhai, ar gyfer yr holl staff sy'n gyfrifol am drin bagiau)

​Os bydd cwmni bysiau neu goetsis yn colli neu'n difrodi unrhyw gymhorthion symudedd, fel cadair olwyn, mae'n rhaid iddynt roi rhai newydd neu dalu am eu hatgyweirio.

Mae Gorsaf Goetsis Victoria yn Llundain a Gorsaf Goetsis Birmingham wedi cael eu henwebu fel gorsafoedd coetsis ble mae'n rhaid rhoi cymorth i deithwyr anabl.

Mae'n rhaid i'r rhain alluogi teithwyr gydag anableddau i:

roi gwybod eu bod wedi cyrraedd yn y derfynfa a'u bod wedi gofyn am gymorth mewn mannau dynodedig,
symud o'r man dynodedig i'r cownter talu, ystafell aros a'r man esgyn,
mynd ar y cerbyd, gyda darpariaeth lifftiau, cadeiriau olwyn neu gymorth arall sydd ei angen, fel y bo'n briodol,
llwytho'u bagiau,
casglu eu bagiau,
disgyn o'r cerbyd,
cario ci cymorth cydnabyddedig ar fws neu goets,
mynd i'r sedd. 

Mae'n rhaid bod rheolwyr cwmnïau bysiau a therfynfeydd yn gallu rhoi gwybodaeth ddigonol i deithwyr am eu taith ac am eu trefn gwyno.

Mae hawliau ychwanegol gan deithwyr ar wasanaethau coetsis sy'n hirach na 250km rhwng aelod-wladwriaethau'r UE. Mae'r rhain yn cynnwys:

Ad-dalu pris llawn y tocyn neu ailgyfeirio yn achos gorfwcio, canslo neu oedi sy'n fwy na dwy awr yn hwyrach na'r amser ymadael amcangyfrifedig
Iawndal o 50% o bris y tocyn yn ogystal ag ad-dalu'r pris llawn yn achos gorfwcio, canslo neu oedi sy'n fwy na dwy awr yn hwyrach na'r amser ymadael amcangyfrifedig, pan fod y cwmni bysiau a choetsis yn peidio â chynnig yr hawl i'r teithiwr ddewis rhwng ad-daliad ac ailgyfeirio
Cymorth digonol (byrbrydau, prydau, lluniaeth, ynghyd â llety, os oes angen) yn achos canslo neu oedi mwy na 90 munud ar gyfer teithiau sy'n hirach na thair awr
Iawndal am farwolaeth, anaf, colled neu ddifrod i fagiau a achosir gan ddamweiniau ffordd

Ceir rhagor o fanylion yma. Noder bod yr hawliau sy'n cwmpasu gwasanaethau sy'n fwy na 250km yn y DU yn berthnasol i deithiau i wledydd eraill yr UE yn unig (e.e. Llundain-Dulyn, Llundain-Paris) ac nid i wasanaethau yn y DU sydd ar hyn o bryd wedi eu heithrio o'r rheoliad.

Dylid anfon yr holl gwynion at y cwmni bysiau neu goetsis fel y gallant ddelio â nhw: Bydd Bus Users yn ymyrryd os nad ydych yn llwyddo i gael ymateb boddhaol.